COVID-19 Pandemisi ve Yeni Normal: Evden Çalışma

Prof. Dr. Tamer BOLAT 
Persty | CoreXM®
Kurucusu

İlk olarak Aralık 2019 tarihinde Çin’in Wuhan şehrinde bir solunum hastalığı olarak tespit edilen SARS-CoV-2 enfeksiyonu salgını, 11 Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından resmen pandemi olarak ilan edilmiş ve Coronavirus Hastalığı 2019 (COVID-19) olarak adlandırılmıştır. Pandemi süreci hayatın birçok alanını olduğu gibi, iş dünyasını da derinden etkilemeyi sürdürmektedir. Bu bağlamda, alışık olduğumuz çalışma kalıplarında da dikkat çekici değişiklikler yaşanmaktadır. Son yıllarda dünyada hızla yaygınlaşma eğilimi gösteren “esnek çalışma uygulamaları”, pandemi süreci ile birlikte çalışma hayatının yeni normallerinden biri olarak önem kazanmıştır. Bu çalışma şeklinin alt uygulamaları olan “uzaktan çalışma” ve daha da özelleştirildiğinde “evden çalışma” 2020 yılının en önemli olgularından biri olarak karşımızdadır.

Evden Çalışma Nedir?

Evden çalışma (work from home-WFH), çalışanların evlerinde çalıştıkları ve düzenli bir ücret adlıkları çalışma biçimidir. Başka bir deyişle evden çalışma, belirli bir işyeri yerine çalışanların işlerini kendi evlerinden yürütmeleridir. Bu çalışma biçiminin en önemli özelliği, çalışanların bir işyeri ya da işverene bağlı olması ve düzenli bir şekilde evden çalışma zorunluluğudur.

Evden Çalışma Kurumsal Düzeyde Ne Ölçüde Yaygın?

Yapılan araştırmalara göre, 2018 yılı itibariyle ABD işgücünün %3,6’sı evden çalışmaktadır. Bu çalışma şekli, 2005 yılından 2018 yılına kadar %173 oranında büyüme göstermiştir. Bu büyüme eğilimine rağmen, sözü edilen dönemde oran görece düşük seviyelerde seyretmiştir.

Pandemi Sürecinde Evden Çalışma Yeni Normal mi?

Covid-19 pandemisinin evden çalışmayı, çalışma hayatının yeni normallerinden biri haline getirdiği görülüyor. Pandemi süreci ile birlikte evden çalışma, neredeyse tüm sektörlerden milyonlarca çalışanın deneyimlemek durumunda kaldığı bir çalışma biçimi olmuştur. Twitter pandemi ile birlikte evden çalışma izni verdiği çalışanlarına, bulundukları ülkedeki karantina önlemlerinin kalkmasından sonra da evden çalışmayı sürdürebileceklerini bildirdi. Google, evden çalışma uygulamasını 30 Haziran 2021 tarihine kadar uzattığını bildirirken; Facebook da çalışanlarının Temmuz 2021 tarihine kadar gönüllü olarak evden çalışmalarına izin verileceğini duyurdu. Türkiye’de de çok sayıda sektörden yüz binlerce çalışan evden çalışmayı an itibariyle sürdürüyor. Persty CoreXM bünyesinde 14 Temmuz-14 Eylül 2020 tarihleri arasında, 62 ilden, evden çalışan 1174 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma sonuçları, konunun Türkiye özelinde ve pandemi sürecindeki durumunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Pandemi Öncesi ve Sürecinde Evden Çalışma

Grafikten de görüldüğü gibi katılımcıların %89’u gibi büyük bir bölümünün bu uygulamayı pandemi süreci ile birlikte deneyimlediği görülmektedir.


COVID-19 Pandemi Sürecinde Evden Çalışma Süresi

Araştırmaya katılanların %10’u her zaman evden çalıştığını belirtmiştir. Katılımcıların %90’ı evden çalışmayı geçici bir süreliğine yapmış ya da yapmaktadır. Bunlardan %36’sı normal mesaisine dönmüş, 11%’i normal mesaisine ne zaman döneceğini bilmekte ve %43’ü ise açık uçlu bir şekilde normal mesaisine ne zaman döneceğini bilmeden evden çalışma yapmaktadır.


Evden Çalışma Saatleri

Pandemi sürecinde evden çalışma uygulamasına çalışma saatleri açısından bakıldığında, katılımcıların %71’inin tam zamanlı olarak evden çalışma yaptıkları, %29’unun ise yarı zamanlı olarak evden çalıştıkları görülmüştür.


Evden Çalışma Tercihi

Pandemi sürecinde evden çalışmanın kişilerin kendi tercihleri olup olmadığına bakıldığında, kendi tercihleri olanlar %26, olmayanlar %74’tür. Bu noktada bu bulguyu yorumlarken bazı işletmelerin çalışanlarına tercihte bulunma konusunda seçme olanağı sunmamış olabileceği olasılığının da göz önünde bulundurulması gerekir.


Bu sonuçlar bize evden çalışmanın pandemi süreci ile birlikte çalışma hayatının Yeni Normallerinden biri haline geldiğini gösteriyor. Peki, bu çalışma biçimi iş yaşamında ne ölçüde kalıcı olabilir? İşletmeler ve çalışanlar bu konuda ne düşünüyorlar? Evlerde sürdürülen çalışmalar, bireyleri ve ailelerini nasıl etkiliyor? Bu ve benzeri pek çok soru, yanıtını arıyor.

Kaynaklar
https://globalworkplaceanalytics.com/telecommuting-statistics, (Erişim Tarihi: 22.09.2020)
Memikoğlu, O. & Genç, V. (2020). COVID-19. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
Naktiyok, A. & İşcan, Ö.F. (2003). İşgörenlerin evden çalışmaya ilişkin tutumları: bireysel özellikler ve iş sürükleyicileri açısından bir uygulama. Akdeniz İİBF Dergisi, 3(6), 53-72.
Ölçer, F. (2004). Telework: 21. Yüzyılın yeni çalışma biçimi. Öneri, 6(22), 145-165. 

PAYLAŞ