Yeni Normal ‘Evden Çalışma’: Üstünlükleri ve Sakıncaları

Prof. Dr. Oya AYTEMİZ SEYMEN
Persty | CoreXM
®
Akademik Danışman

İçinde bulunduğumuz pandemi süreci pek çok konuda olduğu gibi çalışma yaşamında da çeşitli dönüşümleri beraberinde getirdi. Bunlardan biri de evden çalışmadır. Bu çalışma şekli, hayatımızın yeni normali olarak çalışanlarca nasıl görülmektedir? Bu çalışma şeklinin üstünlükleri ve sakıncaları nelerdir? Aşağıda, bu sorular kapsamında, Persty CoreXM bünyesinde yürütülen araştırma sonuçlarının bulgularını değerlendireceğiz.

Bir Uzaktan Çalışma Türü Olarak Evden Çalışma Nedir?

Uzaktan çalışma özde bir iş olmayıp; işin yapılış biçimlerinden biridir. Uzaktan çalışma, ücretli çalışanların işyeri merkezinden uzakta bir yerde işlerini yapmaları esasına dayanan alternatif bir çalışma biçimidir. Bu çalışma biçiminde, çalışanlar, iş ile ilgili görevlerinin bir kısmını ya da tamamını, merkez bürodan veya üretim biriminden uzak bir yerde (örneğin kendi bürolarında ya da evlerinde) ve merkezdeki diğer çalışanlarla ya da birimlerle doğrudan kişisel ilişki yerine, teknolojinin sunduğu olanaklardan yararlanarak yerine getirirler.

Uzaktan çalışmada, iş, işletme dışında, çalışanın evinde veya komşu büro, uydu büro uygulamalarında olduğu gibi, bir yerde yapılmaktadır. Bu yer ile merkez büro veya üretimin yapıldığı yer arasında elektronik iletişim araçları ile bağlantı kurulmaktadır. Uzaktan çalışmada çalışma yerlerinin sınırları bulanık ve geçirgendir. Başka bir deyişle çalışma yeri, hatta çalışma yerinin varlığı ve yokluğu bir tartışma konusudur. Uzaktan çalışma on-line veya off-line olarak gerçekleştirilebilir. Çalışanlar çalışacakları zamanı kendileri belirleyebileceği gibi; iş, işletme tarafından belirlenen bir program çerçevesinde de yapılabilir.

Evde çalışma, çalışanların kendi evlerinde çalıştıkları ve düzenli bir ücret aldıkları bir tür uzaktan çalışma biçimidir. Evde çalışma, sanayi devriminden sonra görülmeye başlanan eski model bir çalışma olarak bilinmekle birlikte, günümüzde ekonominin yaşamsal ve büyüyen bir parçasını oluşturmaktadır. Bu çalışma biçimi; giyim, deri, dokuma, halı gibi geleneksel işler yanında özellikle bilişim gibi tüm sektörlerde kullanılmaktadır.

Evde çalışmada, her ne kadar çalışanların evleri aynı zamanda işyerleri de olsa, yapılan araştırmalara göre, evlerinde özel bir odayı çalışma yeri olarak seçtikleri, ona göre düzenledikleri ve böylece kendilerini evin rahat ortamından ayırmak istedikleri saptanmıştır. Hall ve Richter‟e göre bu ayrı çalışma ortamı, çalışanların işlerine daha fazla yoğunlaşabilmesine yardımcı olmaktadır. Evde çalışma, çalışma saatlerinin esnekleştirilmesi yönündeki değişikliklere de uygun düşmektedir. Günümüzde önemli olan “işi yapmak”tır; bunun nerede yapıldığının artık herhangi bir önemi kalmamıştır.

Her çalışma şeklinde olduğu gibi bu çalışma şeklinin pek çok üstün ve sakıncalı yönü bulunmaktadır. Bunların özellikle evden çalışma yapan çalışanların gözünden ortaya konulması oldukça yararlıdır. Bu noktada, Persty CoreXM bünyesinde 14 Temmuz-14 Eylül 2020 tarihleri arasında, 62 ilden, evden çalışan 1174 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma sonuçlarını incelemek yararlı olabilir.

Evden Çalışmanın Üstünlükleri Nelerdir?

Pandemi öncesi ve sürecinde evden çalışanların Evden Çalışmanın Üstün Yönleri konusundaki değerlendirmelerine bakıldığında; “Ulaşım ve trafik sorununu ortadan kaldırması” seçeneğini en önemli üstünlük olarak gördükleri anlaşılmaktadır (%88). Evden çalışmanın diğer üstünlükleri olarak şu başlıklar öne plana çıkıyor: “İşin her yerden yapılabilmesi” (%63), “Çalışma ortamını istenilen şekilde düzenleyebilme” (%58), “Daha rahat bir çalışma ortamı sunması” (%53) ve “Çalışan için daha az maliyetli olması” (%52). Bu konuda en düşük değerlendirme “Kişinin işine daha fazla odaklanabilmesi” seçeneği için olmuştur (%29).


Evden Çalışmanın Sakıncalı Yönleri Var mıdır?

Pandemi öncesi ve sürecinde evden çalışanların Evden Çalışmanın Sakıncalı Yönleri konusundaki değerlendirmelerine bakıldığında; “Genellikle hareketsiz kalınması ve getirdiği fiziksel sorunlar” seçeneği en önemli sakınca olarak görülmektedir (%59). Evden çalışmanın diğer sakıncaları olarak şu başlıklar öne plana çıkmıştır: “Evde dikkati dağıtan unsurların çokluğu” (%53), “Evin özel yaşam alanı olmaktan çıkması” (%51), “İnsanda hiç durmadan çalışıyormuş algısı yaratması” (%49), “Evden çalışmanın getirdiği rahatlık ve konforun, ileride işe gitme isteksizliği yaratabilmesi” (%44) ve “İş ve özel yaşam arasında denge kurulamaması” (%44)’dır. Bu konuda en düşük değerlendirme “İşyeri kurallarının ve iş disiplinin gevşemesi/ortadan kalkması” seçeneği için olmuştur (%15).


Yukarıdaki sonuçlar bir arada değerlendirildiğinde, evden çalışanların gözünde, evden çalışmanın olumlu yönlerinin, olumsuz yönlerine baskın geldiği söylenebilir.

Kaynaklar
Bolat, T., Seymen, O.A. & Bolat, O.İ. (2006). Örgütlerde esnek çalışma uygulamaları ve buna ilişkin olarak 4857 sayılı İş Kanunu’nda getirilen düzenlemelerin incelenmesi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-30.
Kümbetoğlu, B. (2000). Esneklik ve insan kaynakları. M.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 249-268.   
Ölçer, F. (2004). Telework: 21. yüzyılın yeni çalışma biçimi. Öneri, 6(22), 145-165.
Tokol, A. (2004). Endüstri ilişkileri ve yeni gelişmeler. Bursa: Vipaş A.Ş.
Tutar, H. (2002). Sanal ofislerde koordinasyon ve iletişim: Teorik bir çerçeve. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 15-30.

PAYLAŞ